नवी दिल्ली/जोधपूर: लडाखच्या घटनात्मक हक्कांसाठी लढा देणारे प्रसिद्ध शिक्षणतज्ज्ञ आणि पर्यावरणवादी कार्यकर्ते सोनम वांगचूक यांची अखेर केंद्र सरकारने सहा महिन्यांच्या प्रदीर्घ स्थानबद्धतेनंतर आज मुक्तता केली. केंद्रीय गृह मंत्रालयाने (MHA) वांगचूक यांच्यावर लावलेला ‘राष्ट्रीय सुरक्षा कायदा’ (NSA) तात्काळ प्रभावाने मागे घेण्याचा निर्णय घेतला, ज्यानुसार आज दुपारी १:३० च्या सुमारास त्यांना जोधपूर मध्यवर्ती कारागृहातून सोडण्यात आले.
किती दिवस आणि का होते जेलमध्ये?
सोनम वांगचूक यांना २६ सप्टेंबर २०२५ रोजी लेहमध्ये झालेल्या हिंसक आंदोलनानंतर ताब्यात घेण्यात आले होते. २४ सप्टेंबर रोजी लेहमध्ये झालेल्या आंदोलनात चार जणांचा मृत्यू झाला होता, ज्यासाठी प्रशासनाने वांगचूक यांना चिथावणीखोर भाषणे केल्याचा ठपका ठेवत ‘मुख्य सूत्रधार’ म्हणून दोषी धरले होते. त्यांना लेह येथून राजस्थानमधील जोधपूर कारागृहात हलवण्यात आले होते. गेल्या १७० दिवसांहून अधिक काळ (जवळपास ६ महिने) ते कारागृहात होते.
आता सोडण्यामागचे मुख्य कारण काय? (Official Source)
केंद्रीय गृह मंत्रालयाने दिलेल्या अधिकृत निवेदनानुसार, वांगचूक यांनी ‘एनएसए’ अंतर्गत असलेल्या कमाल कालावधीच्या जवळपास अर्धा काळ पूर्ण केला आहे. लडाखमध्ये पुन्हा शांतता प्रस्थापित व्हावी आणि विविध घटकांशी ‘सार्थक संवाद’ साधता यावा, या उद्देशाने सरकारने ही स्थानबद्धता मागे घेतली आहे. विशेष म्हणजे, वांगचूक यांची पत्नी गीतांजली अंग्मो यांनी सर्वोच्च न्यायालयात दाखल केलेल्या ‘हेबिअस कॉर्पस’ (Habeas Corpus) याचिकेवर १७ मार्च रोजी अंतिम सुनावणी होणार होती, त्यापूर्वीच सरकारने हा मोठा निर्णय घेतला आहे.
पुढील दिशा आणि सरकारचे आश्वासन
सोनम वांगचूक यांची सुटका करताना सरकारने लडाखच्या आकांक्षा आणि चिंता दूर करण्यासाठी ‘उच्चाधिकार समिती’ (HPC) व इतर व्यासपीठांच्या माध्यमातून चर्चा सुरू ठेवण्याचे आश्वासन दिले आहे. दरम्यान, कारागृहातून बाहेर आल्यानंतर वांगचूक यांनी स्पष्ट केले की, जरी त्यांची सुटका झाली असली, तरी लडाखच्या सन्मानासाठी आणि सुरक्षिततेसाठी सुरू असलेला त्यांचा संघर्ष सनदशीर मार्गाने सुरूच राहील.
