वर्तमान महाराष्ट्र विशेष प्रतिनिधी
बंगळूर: ‘नॅशनल लॉ स्कूल ऑफ इंडिया युनिव्हर्सिटी’ (NLSIU) मधील ७०० हून अधिक विद्यमान आणि माजी विद्यार्थ्यांनी त्यांच्या पदवीदान समारंभाला ‘बार कौन्सिल ऑफ इंडिया’चे (BCI) अध्यक्ष मनन कुमार मिश्रा आणि भारताचे सरन्यायाधीश (CJI) सूर्यकांत यांच्या उपस्थितीला तीव्र आक्षेप नोंदवला आहे. यासोबतच, ‘नल्सार’ (NALSAR) कायदा विद्यापीठातील विद्यार्थी आणि प्राध्यापक वर्गाची BCI ने बिनशर्त माफी मागावी, अशी जोरदार मागणीही या विद्यार्थ्यांनी केली आहे.
१३ ऑगस्ट रोजी BCI ने एक वादग्रस्त निर्णय घेतला होता. ‘नल्सार’च्या पदवीदान समारंभाला सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांच्या उपस्थितीला विरोध केल्याच्या कारणावरून, BCI ने ‘नल्सार’च्या २०२६ च्या बॅचची नोंदणी (Enrolment) रोखण्याचा आदेश काढला होता आणि काही तासांतच तो मागेही घेतला होता. याच हुकूमशाही प्रवृत्तीच्या विरोधात आता NLSIU च्या विद्यार्थ्यांनी आवाज उठवला आहे. या निषेध नोंदवणाऱ्या निवेदनावर १६५ पदवीधर विद्यार्थी, ४०९ विद्यमान विद्यार्थी आणि १२८ माजी विद्यार्थ्यांनी स्वाक्षऱ्या केल्या आहेत.
अध्यक्षांना एकतर्फी कारवाईचा अधिकार नाही
विद्यार्थ्यांनी आपल्या निवेदनात स्पष्ट केले आहे की, अध्यक्ष मनन कुमार मिश्रा हे संपूर्ण BCI चे प्रतिनिधित्व करत नाहीत. बार कौन्सिलमध्ये ॲटर्नी जनरल (AG), सॉलिसिटर जनरल (SG) आणि प्रत्येक राज्याच्या बार कौन्सिलचा एक सदस्य समाविष्ट असतो. त्यामुळे मिश्रा यांना एकतर्फी असे नोंदणी रोखण्याचे आदेश काढण्याचा कोणताही कायदेशीर अधिकार नाही. तसेच, ‘नल्सार’ला या मोहिमेमागील विद्यार्थी आणि प्राध्यापकांची नावे शोधण्याचे दिलेले निर्देश म्हणजे निव्वळ ‘सूडबुद्धीची कारवाई’ असल्याची घणाघाती टीकाही करण्यात आली आहे.
अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर घाला
रवींद्रनाथ टागोर यांच्या ‘जिथे मन भयरहित असते’ या सुप्रसिद्ध कवितेचा संदर्भ देत विद्यार्थ्यांनी BCI च्या कृतीला अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावरील थेट हल्ला म्हटले आहे. “BCI च्या या कारवायांमुळे केवळ नल्सारच्याच नव्हे, तर देशभरातील विद्यार्थी आणि नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण होत आहे. कोणताही विरोध केल्यास गंभीर वैयक्तिक आणि व्यावसायिक परिणाम भोगावे लागतील, असा अप्रत्यक्ष इशाराच यातून दिला जात आहे,” असे या निवेदनात म्हटले आहे.
वापरलेली भाषा अपमानास्पद
BCI च्या पत्रात ‘निरागस’ विद्यार्थ्यांना ‘बाहेरच्या लोकांनी’ ‘भडकवले’ आणि ‘दिशाभूल’ केली, अशी जी भाषा वापरली गेली आहे, त्यावरही विद्यार्थ्यांनी तीव्र संताप व्यक्त केला आहे. ही भाषा अत्यंत अपमानास्पद आणि लबाडीची असून, विशिष्ट विद्यार्थी आणि प्राध्यापकांना एकटे पाडण्याचा हा कुटील डाव असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे. “आम्ही हे पत्र कोणत्याही ‘बाहेरच्या’ व्यक्तीच्या दबावाखाली नाही, तर आमच्या स्वतःच्या इच्छेने लिहित आहोत,” असे त्यांनी ठणकावून सांगितले आहे.
समारंभ उत्सवाऐवजी अपमानास्पद
विद्यार्थ्यांनी मिश्रा यांच्या मागील पक्षपाती वर्तणुकीकडेही लक्ष वेधले आहे. यापूर्वी जंतरमंतरवर आंदोलन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना मिश्रा यांनी ‘परदेशी शक्तींच्या प्रभावाखाली काम करणाऱ्या समाजविघातक आणि राष्ट्रविरोधी शक्ती’ असे संबोधले होते. कायदा शिक्षणातील जातीय, वर्गीय आणि लैंगिक अडथळ्यांवर मात करून इथवर पोहोचलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी पदवीदान समारंभ हा आयुष्यातील एक अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा असतो. मात्र, आंदोलक विद्यार्थ्यांबद्दल उघडपणे तिरस्कार व्यक्त करणाऱ्या मान्यवरांना या सोहळ्याला आमंत्रित केल्यामुळे, हा सोहळा आता उत्सवाऐवजी अपमानास्पद वाटत असल्याची खंत विद्यार्थ्यांनी व्यक्त केली आहे.
